Ngày 2/7/2026, Việt Nam và Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) chính thức tuyên bố kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA Việt Nam – EFTA). Đây là cột mốc khép lại một tiến trình đàm phán kéo dài nhiều năm và mở ra một chương mới trong quan hệ kinh tế giữa Việt Nam với bốn nền kinh tế châu Âu gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang đối mặt với nhiều biến động, việc hoàn tất đàm phán không chỉ đánh dấu một thành tựu về mặt ngoại giao kinh tế mà còn cho thấy nỗ lực của cả hai bên trong việc xây dựng một khuôn khổ hợp tác dài hạn, ổn định và có tiêu chuẩn cao.
EFTA là ai và vì sao hiệp định này đáng chú ý?
EFTA là Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu, gồm bốn quốc gia: Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Dù không phải là thành viên Liên minh châu Âu (EU), đây đều là những nền kinh tế có trình độ phát triển cao, nổi bật về công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính, năng lượng sạch và phát triển bền vững.
Theo hai bên, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EFTA được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để thúc đẩy thương mại, đầu tư và mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực, đồng thời kết nối các nền kinh tế có tính bổ trợ cho nhau.
Khép lại chặng đường đàm phán kéo dài nhiều năm
Quá trình đàm phán FTA Việt Nam – EFTA đã trải qua 21 phiên đàm phán chính thức. Phiên gần nhất diễn ra tại Iceland từ ngày 17 đến 22/6/2026.
Ngày 22/6, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân dẫn đầu đoàn đàm phán Việt Nam tham dự Hội nghị Bộ trưởng các nước EFTA tại Iceland để trao đổi những nội dung cuối cùng trước khi kết thúc đàm phán.
Đến ngày 2/7/2026, hai bên chính thức ra Tuyên bố chung xác nhận đã hoàn tất toàn bộ quá trình đàm phán.
Thông báo được đưa ra sau cuộc họp Bộ trưởng EFTA tại Reykjavík, với sự tham dự của Bộ trưởng Ngoại giao Iceland Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy Espen Barth Eide, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Liechtenstein Sabine Monauni, Tổng thống kiêm Bộ trưởng Kinh tế, Giáo dục và Nghiên cứu Thụy Sĩ Guy Parmelin cùng Thứ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam Nguyễn Sinh Nhật Tân.
Một hiệp định không chỉ nói về thuế quan
Theo thông tin được công bố, FTA Việt Nam – EFTA là một hiệp định toàn diện và hiện đại, bao phủ nhiều lĩnh vực.
Bên cạnh các nội dung truyền thống như thương mại hàng hóa và dịch vụ, hiệp định còn bao gồm quy tắc xuất xứ, đầu tư, quyền sở hữu trí tuệ, mua sắm chính phủ, các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, rào cản kỹ thuật trong thương mại, phòng vệ thương mại, thương mại và phát triển bền vững, doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như hợp tác và nâng cao năng lực.
Mục tiêu chung là giảm hoặc xóa bỏ thuế quan, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định hơn giữa hai bên.
Việt Nam và EFTA kỳ vọng gì từ hiệp định?
Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng EFTA, Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy Espen Barth Eide cho rằng trong bối cảnh thế giới nhiều bất ổn, việc củng cố quan hệ với các đối tác thương mại đáng tin cậy ngày càng trở nên quan trọng.
Ông đánh giá hiệp định sẽ giúp cải thiện khả năng tiếp cận thị trường hàng hóa và dịch vụ, đồng thời tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như phát triển bền vững và quyền sở hữu trí tuệ, qua đó mở ra thêm nhiều cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp của cả EFTA và Việt Nam.
Về phía Việt Nam, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh ý nghĩa của việc kết nối giữa các nền kinh tế có thế mạnh bổ trợ cho nhau.
Theo ông, các nước EFTA sở hữu lợi thế về công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính và năng lượng sạch, trong khi Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất, thương mại và đầu tư quan trọng của châu Á. Những cam kết toàn diện trong hiệp định được kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo cao hơn, từ đó thúc đẩy mạnh hơn các dòng chảy thương mại, đầu tư, công nghệ và tri thức giữa hai bên.
Thương mại song phương đã tăng trưởng ổn định
Số liệu được công bố cho thấy quan hệ thương mại giữa EFTA và Việt Nam đã tăng trưởng đều trong thập kỷ qua.
Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 4,8 tỷ euro, trong đó Việt Nam xuất siêu 2,5 tỷ euro (không tính số liệu vàng của Thụy Sĩ). Con số này cao hơn đáng kể so với mức thặng dư khoảng 0,5 tỷ euro của mười năm trước.
Các mặt hàng EFTA xuất khẩu sang Việt Nam chủ yếu gồm máy móc điện, thủy sản, dược phẩm và máy móc cơ khí. Ở chiều ngược lại, Việt Nam xuất khẩu sang EFTA chủ yếu là máy móc điện, giày dép, hàng may mặc và máy móc cơ khí. Theo thông tin từ hai bên, các nhóm hàng này đều ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân trên 10% mỗi năm trong suốt thập kỷ qua.
Bước khởi đầu cho giai đoạn hợp tác mới
Việc kết thúc đàm phán chưa đồng nghĩa với việc hiệp định có hiệu lực ngay, nhưng đây là cột mốc quan trọng để hai bên tiến tới các bước tiếp theo trong quá trình ký kết và triển khai.
Đối với Việt Nam và các nước EFTA, FTA được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho một giai đoạn hợp tác mới, không chỉ trong thương mại và đầu tư mà còn ở các lĩnh vực như công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và nâng cao năng lực. Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu đang tiếp tục tái cấu trúc, hiệp định cũng được xem là một bước tiến nhằm mở rộng kết nối kinh tế giữa Việt Nam và nhóm các nền kinh tế phát triển hàng đầu châu Âu.
Nguồn: Bộ Công Thương Việt Nam
