Trong nỗ lực thắt chặt quản lý thị trường bán lẻ để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ, chính phủ Cộng hòa Séc đã ban hành những quy định mới vô cùng khắt khe về các chất điều chỉnh tâm lý. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều chủ cửa hàng tạp hóa vẫn đang vô tình hoặc hữu ý duy trì việc kinh doanh các mặt hàng chứa chất hướng thần như HHC, THC hay Kratom chỉ vì chúng được ngụy trang một cách tinh vi dưới hình thức đồ ăn vặt. Bài viết này nhằm cung cấp thông tin chi tiết để cộng đồng người Việt kinh doanh tại Séc nhận diện đúng bản chất của nhóm hàng hóa này và những rủi ro pháp lý đi kèm.
Sự ngụy trang tinh vi dưới vỏ bọc đồ ăn vặt
Kẻ thù giấu mặt gây ra những rắc rối pháp lý hiện nay không xuất hiện dưới dạng các chất gây nghiện truyền thống thường thấy. Thay vào đó, chúng được sản xuất và đóng gói giống hệt các loại kẹo dẻo hình gấu, bánh quy, sô-cô-la hoặc các loại nước giải khát đầy màu sắc.
Việc thiết kế bao bì bắt mắt, mô phỏng các thương hiệu bánh kẹo nổi tiếng không chỉ nhằm thu hút người tiêu dùng trẻ tuổi mà còn tạo ra một “ảo giác an toàn” cho chính người bán. Nhiều chủ cửa hàng cho rằng nếu một sản phẩm có hình dáng như kẹo gấu và được bày trên kệ thực phẩm thì nó mặc nhiên là thực phẩm. Đây là một quan niệm sai lầm nghiêm trọng có thể dẫn đến hậu quả mất trắng sự nghiệp kinh doanh.
Sụp đổ các lời đồn về sự an toàn khi lấy hàng từ các kho hàng lớn
Một trong những lý do khiến các cửa hàng tiện lợi (večerka) vẫn tồn kho những mặt hàng này là do tin vào lời tiếp thị của các đầu mối cung cấp. Lời đồn phổ biến nhất là: “Hàng này mua từ các kho hàng của người Tây, có hóa đơn đầy đủ nên chắc chắn là an toàn và được phép bán”.
Sự thật là việc một kho hàng phân phối một sản phẩm không đồng nghĩa với việc sản phẩm đó được phép bán lẻ tại các cửa hàng tạp hóa tổng hợp. Luật pháp Séc quy định rõ ràng về phân loại hàng hóa. Các kho hàng có thể bán sản phẩm cho các đơn vị có giấy phép chuyên biệt, nhưng nếu bạn không có giấy phép đó mà vẫn bày bán lẻ tại cửa hàng thực phẩm của mình, bạn chính là người trực tiếp vi phạm pháp luật. Hóa đơn nhập hàng trong trường hợp này không phải là tấm bùa hộ mệnh, mà ngược lại, nó là bằng chứng cho thấy bạn đã cố ý nhập và phân phối các hoạt chất nằm trong danh mục kiểm soát.
Bản chất thực sự: Không phải thực phẩm mà là Chất điều chỉnh tâm lý
Theo Luật 321/2024 Sb., các sản phẩm chứa HHC, Kratom và các hoạt chất tương tự không được công nhận là thực phẩm hay thực phẩm chức năng. Chúng được phân loại vào một nhóm pháp lý hoàn toàn mới: Chất điều chỉnh tâm lý (Psychomodulační látky).
Sự phân loại này có ý nghĩa pháp lý cực kỳ quan trọng. Vì không phải là thực phẩm, chúng không được phép bán trong cùng một không gian với bánh mì, sữa, bánh kẹo hay đồ gia dụng. Việc để một gói kẹo chứa chất hướng thần nằm cạnh những loại kẹo dành cho trẻ em là một hành vi bị nhà nước Séc đánh giá là vô trách nhiệm và đen tối, gây nguy hiểm cao cho xã hội. Những sản phẩm này có khả năng gây ảo giác, lo âu, thậm chí là ngộ độc nghiêm trọng đối với trẻ em, vốn là nguyên nhân chính dẫn đến sự ra đời của đạo luật nghiêm khắc này.
Hàng rào giấy phép đặc biệt: Cái bẫy đối với cửa hàng tạp hóa
Nhiều tiểu thương lầm tưởng rằng chỉ cần có giấy phép kinh doanh bán lẻ (Živnostenský list) là có thể bán mọi thứ trên kệ. Điều này hoàn toàn sai với nhóm chất điều chỉnh tâm lý.
Luật mới quy định chỉ những cửa hàng có “Giấy phép chuyên dụng đặc biệt” mới được phép tiếp cận mặt hàng này. Để có được giấy phép này, cửa hàng phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe như: có khu vực riêng biệt ngăn cách tuyệt đối với trẻ em, có hệ thống kiểm soát tuổi 18+ nghiêm ngặt, và sản phẩm không được trưng bày ra cửa kính.
Hầu như tất cả các cửa hàng tạp hóa của người Việt hiện nay đều không đủ điều kiện và không có loại giấy phép đặc biệt này. Do đó, việc tồn tại dù chỉ một sản phẩm nhỏ trên kệ cũng đủ để bị xếp vào hành vi kinh doanh trái phép chất cấm.
Thông điệp sống còn: Đừng đánh đổi tự do lấy vài chục Korun tiền lãi
Mức lợi nhuận từ các gói kẹo gấu chứa chất hướng thần thường cao hơn so với kẹo thông thường, đôi khi lên tới vài chục Korun mỗi sản phẩm. Tuy nhiên, hãy đặt con số nhỏ bé đó cạnh những hình phạt mà bạn phải đối mặt:
Thứ nhất, về hành chính, mức phạt tiền có thể lên tới hàng triệu Korun, đủ để khiến một cơ sở kinh doanh phá sản ngay lập tức. Cùng với đó là việc bị thu hồi vĩnh viễn giấy phép kinh doanh và đóng cửa cửa hàng.
Thứ hai, và nghiêm trọng nhất, là rủi ro hình sự. Việc tàng trữ và bán các chất này mà không có giấy phép chuyên dụng có thể bị quy vào tội “Tàng trữ và phân phối trái phép chất chất gây nghiện hoặc hướng thần”. Điều này đồng nghĩa với việc bạn phải đối mặt với án tù và lý lịch tư pháp đen, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền cư trú và tương lai của cả gia đình tại Cộng hòa Séc.
Cộng đồng kinh doanh người Việt cần thức tỉnh và nhận diện đúng kẻ thù giấu mặt này. Hãy làm sạch quầy kệ ngay hôm nay, từ chối mọi lời tiếp thị từ các nguồn hàng không minh bạch. Đừng để vài đồng bạc lẻ từ những gói kẹo “tử thần” đội lốt đồ ăn vặt tước đi quyền tự do và công lao xây dựng sự nghiệp suốt nhiều năm qua của bạn.
Việc mất đi vài chục Korun tiền lãi không đáng sợ bằng việc mất đi quyền sống và làm việc tại Séc. Những bản án hình sự liên quan đến Luật 321/2024 là “bản án tử” cho tương lai định cư của cả gia đình bạn.
Theo dõi ngay Bài 3: Hậu quả mất thẻ cư trú và tước giấy phép kinh doanh khi vi phạm Luật 321/2024 để hiểu rõ các con số về mức phạt và nguy cơ từ Sở Kiều ngoại.
