Chính sách nhập cư mới do đảng ACT tại New Zealand công bố đang tạo ra làn sóng tranh luận mạnh mẽ trong cộng đồng người nhập cư và các tổ chức sắc tộc. Nhiều ý kiến cho rằng kế hoạch này không chỉ cứng rắn hơn đáng kể với người di cư, mà còn gợi lại những ký ức về các chính sách phân biệt đối xử từng tồn tại trong lịch sử New Zealand.
Được công bố bởi lãnh đạo ACT David Seymour, gói chính sách mới đề xuất hàng loạt thay đổi liên quan đến nhập cư và lao động nước ngoài. Trong đó có việc siết chặt quy trình trục xuất và xử lý người ở quá hạn visa, áp dụng thời gian chờ 5 năm mới được hưởng phúc lợi xã hội đối với người có visa cư trú, thu phí hạ tầng 6$/ngày đối với người giữ visa lao động tạm thời, rà soát hàng năm các nhóm ngành nghề được cấp visa lao động và nâng cao yêu cầu tiếng Anh.
Ngay sau khi công bố, chính sách này đã vấp phải nhiều phản ứng từ các lãnh đạo cộng đồng sắc tộc tại New Zealand.
Ông Vishal Rishi, Giám đốc điều hành tổ chức The Asian Network Incorporated, cho rằng chính sách của ACT “tàn nhẫn, thiếu nhân văn và thiếu sự cảm thông với người nhập cư”. Theo ông, các loại phí và lệ phí nhập cư tại New Zealand đã tăng mạnh trong hai năm qua, vì vậy khoản phụ phí 6$/ngày sẽ tạo thêm áp lực lớn đối với cả người lao động nhập cư lẫn doanh nghiệp sử dụng lao động.
Ông đặc biệt chỉ trích đề xuất kéo dài thời gian chờ phúc lợi xã hội lên 5 năm, gọi đây là chính sách “kinh khủng” và “vô nhân đạo”. Theo ông, người nhập cư vẫn đóng thuế đầy đủ nhưng lại không nhận được sự hỗ trợ tương xứng từ hệ thống an sinh xã hội. Ông cũng cho rằng cộng đồng nhập cư hiện vẫn thiếu tiếng nói trong các cơ chế ra quyết định và phân bổ nguồn lực tại New Zealand.
Trong khi ACT nhấn mạnh người nhập cư cần “chia sẻ các giá trị về tự do, dân chủ và khoan dung” của New Zealand, ông Rishi cho rằng chính xã hội đa số cũng cần được giáo dục thêm về sự gắn kết cộng đồng và đa văn hóa. Ông đồng thời kêu gọi các cộng đồng sắc tộc chủ động lên tiếng hơn trong bối cảnh New Zealand đang tiến gần tới kỳ bầu cử mới.
Bà Kelly Feng, Giám đốc điều hành tổ chức Asian Family Services, cho biết tổ chức của bà ủng hộ việc có một cuộc thảo luận nghiêm túc về nhập cư, nhưng phản đối việc đổ lỗi cho người nhập cư về các áp lực trong xã hội.
Theo bà, các vấn đề về nhà ở, hạ tầng, y tế, trường học hay việc làm là những thách thức tích tụ trong nhiều năm và không thể quy toàn bộ trách nhiệm cho người nhập cư. Bà cho rằng New Zealand cần một chính sách nhập cư gắn với quy hoạch hạ tầng, kế hoạch lao động, hỗ trợ hội nhập và phúc lợi cộng đồng.
Bà Feng cũng cảnh báo thời gian chờ phúc lợi kéo dài 5 năm có thể gây ra nhiều hệ quả ngoài mong muốn, đặc biệt với các trường hợp bạo lực gia đình, mất việc đột ngột, bóc lột lao động, vấn đề sức khỏe tâm thần hoặc trẻ em gặp khó khăn. Theo bà, các quy định mới không nên khiến những gia đình dễ tổn thương mất khả năng tiếp cận hỗ trợ cơ bản.
Liên quan đến đề xuất nâng chuẩn tiếng Anh, bà cho rằng khả năng ngôn ngữ hạn chế không nên bị xem là đồng nghĩa với việc người nhập cư không đóng góp cho xã hội.
Ông Arish Naresh, Chủ tịch Hội đồng Đa văn hóa Tairāwhiti, cho biết ông không bất ngờ khi những chính sách như vậy được đưa ra trong năm bầu cử. Theo ông, nhiều nội dung trong kế hoạch còn khá mơ hồ và dường như nhắm tới việc thu hút một nhóm cử tri cụ thể hơn là giải thích rõ cách chính sách sẽ được triển khai trên thực tế.
Ông cũng nhấn mạnh New Zealand phụ thuộc đáng kể vào lao động nhập cư có tay nghề và cảnh báo rằng nếu người nhập cư cảm thấy New Zealand trở nên khó tiếp cận hoặc thiếu thân thiện, họ có thể lựa chọn các quốc gia khác thay thế. Điều này có thể gây tác động dài hạn tới những ngành phụ thuộc vào nguồn nhân lực quốc tế.
Nhà văn và nhà bình luận xã hội – chính trị Tze Ming Mok thậm chí còn so sánh một số nội dung trong chính sách mới của ACT với “poll tax” – loại thuế phân biệt từng được áp dụng với người nhập cư Trung Quốc tại New Zealand từ năm 1881 nhằm hạn chế nhập cư. Chính phủ New Zealand đã chính thức xin lỗi về chính sách này vào năm 2002.
Theo bà Mok, thật đáng chú ý khi một đảng từng thu hút cử tri gốc Hoa bằng thông điệp “thuế thấp” nay lại muốn áp dụng một khoản phí mà bà cho là gần giống với poll tax trong lịch sử. Bà cũng cho rằng người nhập cư hiện đã đóng thuế bình quân đầu người cao hơn dân bản địa do phần lớn ở độ tuổi lao động.
Bà nhận định chính sách mới của ACT là một nỗ lực nhằm thu hút nhóm cử tri của đảng NZ First, đồng thời cho thấy cử tri gốc Hoa và châu Á có thể bị xem là “dễ bị hy sinh” trong tính toán chính trị.
Tuy nhiên, không phải tất cả ý kiến đều phản đối. Ông Peter Luo, một người ủng hộ ACT và là cố vấn di trú, cho rằng chính sách mới có thể giúp xử lý những vấn đề tồn tại lâu nay trong hệ thống nhập cư.
Ông cho rằng chương trình visa lao động Accredited Employer Work Visa đã xuất hiện nhiều lỗ hổng, trong đó có tình trạng tuyển dụng các vị trí không tồn tại hoặc sử dụng giấy tờ giả để đưa lao động tay nghề thấp vào New Zealand. Theo ông Luo, bốn trong sáu đề xuất của ACT liên quan đến pháp luật và trật tự — những lĩnh vực mà chính phủ cần cải thiện.
Ông cũng cho biết việc áp dụng phụ phí với lao động nước ngoài không phải điều chưa từng có, dẫn ví dụ Singapore hiện cũng áp dụng “foreign worker levy” đối với lao động nhập cư.
Phản hồi trước những chỉ trích, bà Parmjeet Parmar, phát ngôn viên nhập cư của ACT, khẳng định người nhập cư đang đóng góp giá trị cho New Zealand. Tuy nhiên, bà cho rằng hạ tầng của nước này đang chịu áp lực lớn và khoản phụ phí 6$/ngày là giải pháp nhằm tăng niềm tin của công chúng vào hệ thống nhập cư.
Theo bà, người nhập cư kỳ vọng được sử dụng cơ sở hạ tầng tiêu chuẩn “thế giới thứ nhất”, vì vậy việc đóng góp thêm để hỗ trợ xây dựng nhà ở và hạ tầng là hợp lý. ACT cho rằng khoản phí này tương đối “khiêm tốn” và có thể so sánh với các mô hình quốc tế tương tự.
Về thời gian chờ phúc lợi xã hội, bà Parmar cho biết ACT cho rằng người được cấp quyền cư trú cần có khả năng tự hỗ trợ bản thân. Tuy nhiên, các dịch vụ cốt lõi như y tế và ACC vẫn được duy trì, trong khi các cơ chế hỗ trợ đặc biệt dành cho người tị nạn hoặc nạn nhân bạo lực gia đình vẫn không thay đổi.
Bà cũng bác bỏ việc so sánh khoản phụ phí 6$ với poll tax trong lịch sử, nhấn mạnh đây là khoản phí áp dụng đồng đều cho toàn bộ người giữ visa lao động thuộc chương trình Accredited Employer Work Visa, tương tự một số khoản phí visa tại Australia và Anh.
ACT đồng thời khẳng định đảng này vẫn luôn ủng hộ hình thức nhập cư mang lại giá trị cho New Zealand, và mục tiêu của chính sách là “khôi phục niềm tin” vào hệ thống nhập cư quốc gia.
Khi được hỏi liệu người nhập cư có cơ hội tham gia định hình các giá trị của New Zealand hay không, bà Parmar cho biết ACT từ lâu đã có quan điểm rằng công dân mới cần khẳng định rõ các giá trị dân chủ cơ bản như tự do ngôn luận và bình đẳng giới trong chính trị. Theo bà, đây không chỉ là một phần trong “tính cách New Zealand” mà còn là nền tảng của nền dân chủ nước này.
Nguồn: rnz
