Chính phủ Séc vừa công bố dự thảo Luật Kratom, với mục tiêu tăng cường quản lý thị trường kratom sau hàng loạt cảnh báo về các ca ngộ độc và nguy cơ đối với trẻ vị thành niên.
Theo phân tích của một tổ chức nghiên cứu chính sách (think tank), dự luật tiếp tục khẳng định định hướng quản lý và đánh thuế thay vì cấm hoàn toàn kratom. Tuy nhiên, một số đề xuất mới được cho là có thể vô tình tạo lợi thế cho thị trường bất hợp pháp.
Những thay đổi đáng chú ý
Dự thảo Luật Kratom dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 và sửa đổi nhiều quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh kratom.
Những điểm nổi bật gồm áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt, nâng thuế VAT từ 12% lên 21%, tăng độ tuổi được phép mua kratom từ 18 lên 21, đồng thời bổ sung các quy định về ghi nhãn, điều kiện vệ sinh trong chuỗi phân phối và tăng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm.
Theo think tank, việc đánh thuế dựa trên nồng độ hoạt chất và chỉ cho phép các doanh nghiệp được cấp phép tham gia chuỗi phân phối là hướng đi hợp lý để xây dựng một thị trường minh bạch và được kiểm soát tốt hơn.
Vì sao lệnh cấm bán hàng trực tuyến gây tranh cãi?
Điểm gây nhiều tranh luận nhất trong dự luật là đề xuất cấm bán kratom qua các cửa hàng trực tuyến.
Theo nhóm nghiên cứu, quy định này không làm giảm nhu cầu mua hàng online mà chỉ loại bỏ các nhà bán lẻ hợp pháp đang chịu sự giám sát của cơ quan chức năng. Trong khi đó, người tiêu dùng có thể chuyển sang các website hoạt động từ nước ngoài hoặc những kênh giao dịch ẩn danh, khiến việc quản lý trở nên khó khăn hơn.
Vì vậy, think tank đề xuất tiếp tục cho phép bán hàng trực tuyến nhưng phải đi kèm cơ chế xác minh độ tuổi và kiểm soát chặt chẽ.
Lo ngại doanh nghiệp nhỏ sẽ gặp khó
Bản phân tích cũng cho rằng dự luật đặt ra nhiều rào cản đối với các doanh nghiệp nhỏ.
Việc tăng phí cấp phép, cấm bán hàng trực tuyến và bổ sung nhiều điều kiện kinh doanh mới có thể khiến thị trường dần tập trung vào một số doanh nghiệp lớn có tiềm lực tài chính, trong khi các đơn vị nhỏ sẽ khó cạnh tranh hơn.
Một số vấn đề vẫn còn bỏ ngỏ
Theo think tank, dự luật hiện chưa đề cập đến việc siết ngưỡng đối với 7-hydroxymitragynine – hoạt chất có tác dụng mạnh hơn nhiều so với kratom tự nhiên và được nhiều chuyên gia đánh giá cần kiểm soát chặt hơn.
Nhóm nghiên cứu cũng kiến nghị dành một phần nguồn thu từ thuế để đầu tư trở lại cho công tác phòng ngừa, điều trị và giảm tác hại của các chất gây nghiện.
Quan điểm của nhóm nghiên cứu
Kết luận của bản phân tích cho rằng dự thảo Luật Kratom là bước tiếp theo trong việc xây dựng mô hình quản lý và đánh thuế thị trường kratom thay vì cấm hoàn toàn.
Tuy nhiên, để đạt mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tổ chức này cho rằng dự luật cần hạn chế những quy định có thể đẩy người tiêu dùng sang thị trường bất hợp pháp, đồng thời duy trì một cơ chế quản lý đủ linh hoạt để kịp thời ứng phó với những rủi ro mới phát sinh.
