Một đề xuất luật mới tại Cộng hòa Séc đang gây nhiều tranh luận khi cho phép cảnh sát có quyền kiểm tra người, xe hơi và số tiền mặt mang theo mà không cần có dấu hiệu rõ ràng của hành vi phạm tội.
Theo các dự luật về “bảo vệ kinh tế quốc gia” và hoạt động của Cơ quan Phân tích Tài chính (FAÚ) do Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová đề xuất, cảnh sát trong tương lai có thể tiến hành kiểm tra trực tiếp nếu nghi ngờ một người đang mang nhiều tiền mặt hơn so với số tiền họ khai báo.
Điểm gây tranh cãi lớn nhất nằm ở việc các biện pháp kiểm tra này có thể được thực hiện mà không cần “nghi ngờ hợp lý” về hành vi phạm tội — điều vốn trước đây là điều kiện bắt buộc trong nhiều trường hợp liên quan tới khám xét cá nhân hoặc phương tiện.
Theo quy định hiện hành, cảnh sát chỉ được phép kiểm tra xe hoặc khám xét người khi có căn cứ cho rằng bên trong có tội phạm, người bị truy nã, vũ khí, ma túy, chất nổ hoặc tang vật liên quan tới hành vi phạm pháp. Trong nhiều trường hợp khác, cơ quan chức năng phải có lệnh hoặc sự đồng ý từ công tố viên hay tòa án.
Tuy nhiên, trong dự luật mới, cảnh sát sẽ có thêm quyền yêu cầu người dân khai báo lượng tiền mặt đang vận chuyển và xuất trình để kiểm tra. Nếu cảnh sát cho rằng thông tin khai báo “không đáng tin”, hoặc người đó không hợp tác đầy đủ, họ có thể tiến hành:
- kiểm tra phương tiện,
- kiểm tra đồ vật mang theo,
- và thậm chí khám xét cá nhân.
Đề xuất này được đưa vào điều khoản mới mang tên §42e của Luật Cảnh sát Cộng hòa Séc.
Tòa án Tối cao Cộng hòa Séc đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ việc mở rộng quyền hạn này. Theo cơ quan này, việc cho phép khám xét mà không cần dấu hiệu rõ ràng của hành vi phạm pháp có thể trở thành sự can thiệp quá mức vào các quyền tự do cơ bản của công dân.
Trong ý kiến phản biện chính thức, Tòa án Tối cao cho rằng các biện pháp như khám người hay kiểm tra phương tiện vốn là những hình thức can thiệp nghiêm trọng, nên trong tố tụng hình sự thường phải có lệnh của tòa án hoặc công tố viên. Nếu không có các điều kiện chặt chẽ như vậy, quyền lực mới của cảnh sát có thể vượt quá giới hạn cần thiết và làm mất cân bằng giữa an ninh và quyền cá nhân.
Các dự luật này được xây dựng nhằm đưa quy định mới của Liên minh châu Âu về chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố vào hệ thống pháp luật của Cộng hòa Séc. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng đề xuất của Prague đang đi xa hơn yêu cầu thực tế từ phía EU.
Ngoài Tòa án Tối cao, nhiều tổ chức nghề nghiệp, đặc biệt là Đoàn Luật sư Cộng hòa Séc, cũng bày tỏ sự phản đối và lo ngại rằng các quy định mới có thể tạo tiền lệ cho việc mở rộng quyền giám sát và kiểm soát công dân trong tương lai.
Nguồn: INFO.CZ
